پيشگفتار از بخش تاريخ و مردم‌شناسى انجمن مطالعات و تحقيقات آذربايجان بخش تاريخ و مردم‌شناسى ضمن انتشار يك دوره از سخنرانيهاى ايراد شده توسط پژوهشگر والامقام آكادميسين واسيلى ولاديميروويچ بارتولد در فاكولتهء « 1 » شرقشناسى دانشگاه دولتى آذربايجان طى ماه‌هاى نوامبر و دسامبر سال 1924 ( جمعا 20 سخنرانى ) با عنوان : « جايگاه مناطق اطراف درياى خزر در تاريخ جهان اسلام » ، اشاره به چند نكته را لازم مىشمارد . بخش مذكور با چاپ اين دوره از سخنرانيها ( بر پايهء يادداشتهاى تندنويسى شده ) هدفهاى عملى زير را مورد توجه قرار داده است : نخست آن‌كه بنا به درخواست دانشجويان دانشگاه دولتى آذربايجان به آنها كمك شود تا اين دوره از سخنرانيها به صورت مكتوب در اختيارشان قرار گيرد ، دو ديگر آن‌كه به دانشجويان بخش تاريخ و مردم‌شناسى براى دورهء مجددى كه به زودى پيرامون آذربايجان‌شناسى گشايش خواهد يافت و نيز براى اعضاى اين بخش از انجمن آموزش كتبى در زمينه تاريخ آذربايجان و كشورهاى همجوار كرانه درياى خزر ارائه گردد « 2 » .

--> ( 1 ) . قسمتى است كوچكتر از دانشكده ولى بزرگتر از دپارتمان . م . ( 2 ) . بعد از انتشار اين سخنرانيها ، مقاله‌ها و آثار متعددى در زمينهء جمع‌بندى و مطالب ارائه شده در